همه کودکان قصهگوهای ماهری هستند. کافی است نگاهی به نقاشیهای آنها بیندازید تا هزاران ماجرا را در خطخطیهایشان کشف کنید. اما چگونه میتوان این تخیلات پراکنده را به یک اثر ماندگار تبدیل کرد و آن را به معلم مدرسه ارائه داد؟ ساخت کتاب داستان با نقاشی برای مدرسه یکی از بهترین پروژههایی است که معلمها برای پرورش همزمان مهارت «نوشتن» و «هنر» به دانشآموزان بهعنوان کار درس میدهند.
در این مقاله، قدمبهقدم یاد میگیریم چطور با یک هوش مصنوعی فارسی کاملا رایگان، هم متن داستان را بنویسیم، هم با آن تصویر نقاشیها را بسازیم.
مراحل ساخت کتاب داستان با نقاشی برای مدرسه
قبل از شروع این مراحل ابتدا از کافه بازار، مایکت یا وبسایت رسمی اپلیکیشن هوش مصنوعی فارسی ویرا را نصب کنید و وارد حساب کاربریتان شوید.
اگر تا حالا هیچ حساب کاربری در ویرا نداشتید، کافیست بعد از نصب اپ، شماره موبایلتان را وارد کنید و کد تایید را بنویسید. به همین راحتی وارد حسابتان در ویرا شده و حالا میتوانید از تمام سرویسهای این هوش مصنوعی فارسی استفاده کنید.
۱. طوفان فکری و انتخاب موضوع
اولین قدم این آموزش را به ایدهپردازی داستان کوتاه برای ساخت کتاب داستان با نقاشی اختصاص دادهایم که بهراحتی میتوانید از چتبات فارسی دانیار، ایدهها را بگیرید یا به همین هوش مصنوعی ایدههایتان را بدهید و با آن یک طوفان فکری راه بیندازید.
مثلا از دانیار بخواهید که ۱۰ ایده برای داستان کودکانه ۸ ساله بدهد. دانیار ابتدا لیستی از ۱۰ عنوان داستانی را به شما میدهد که میتوانید یکی را برای آن مشخص کرده و بخواهید که از همین موضوع، یک داستان کوتاه و کودکانه بنویسد.
اصلا نیاز نیست دنبال یک ایده پیچیده یا خیلی سطح بالا باشید. خبر خوب این است که حتی با چند کلمه هم میتوانید داستان را با کمک دانیار بنویسید. به این شکل که کلمات پراکنده را به دانیار بدهید و از آن بخواهید با همین کلمات، یک داستان یکپارچه و مناسب کودکان بنویسد.
پیشنهاد ما این است که اول از هر چیزی، ایده کودکتان را بگیرید و آن را به دانیار بدهید. برای اینکه دانیار و چتباتهای دیگر پاسخ دقیق و کاملی بدهند، باید به آنها بگویید که هدفتان چیست.
ما یک مثال فرضی را در نظر میگیریم و طبق همان از دانیار برای نوشتن داستان کوتاه آن استفاده میکنیم.
ایده کودک:
گربه محله که رنگش آبیه.
کمک گرفتن از دانیار:
در اپ ویرا، آیکن دانیار را لمس و دستور زیر را در کادر پیشرویتان بنویسید:
| دستور |
| تو یک داستانسرا با ۱۰ سال سابقه نوشتن داستانهای خلاقانه هستی. یک داستان کوتاه درباره گربهای بنویس که از بدو تولد تا ۱ سالگی رنگش کرمی بود و خالهای قهوهای روی بدنش داشت. اما بعد از ۱ سالگی رنگ آن آبی میشود و از این موضوع خوشحال است. فقط از کلمات ساده برای کودکان استفاده کن. |
پاسخ دانیار را در تصویر زیر میبینید. ما روی همین پاسخ کار میکنیم تا نهایتا بتوانیم به یک داستان کوتاه با تصویرسازی ساده کلاس اول تا پنجم برسیم.
نکته: گاهی هوش مصنوعی پاسخ کاملا دقیقی نمیدهد. مثلا در این داستان، از یکسری واژه سطح بالا استفاده شده که ممکن است برای کودکان ۷ تا ۱۱ سال چندان قابل درک نباشد. ما این داستان را کمی سادهتر کردیم و نسخه نهایی را بهشکل زیر درآوردیم.
| داستان نهایی |
| روزی روزگاری در یک محله کوچک، گربهای به نام نیکو به دنیا آمد. نیکو وقتی به دنیا آمد رنگش کرمی بود و رویش خالهای قهوهای داشت. او خیلی بازیگوش و خوشحال بود و با مادربزرگش زندگی میکرد. نیکو دوست داشت زیر نور آفتاب دراز بکشد و با پرندهها و پروانهها بازی کند. وقتی نیکو یک ساله شد و در باغ بازی میکرد، احساس عجیبی کرد. خیلی سریع رنگ بدنش عوض شد و کمکم آبی شد. نیکو اول تعجب کرد. اما خیلی سریع دوید تا به شهر و یک آینه برسد و خودش را نگاه کند. وقتی خودش را کامل نگاه کرد، متوجه شد که چقدر قشنگتر شده.حالا نیکو فقط یک گربه نبود. اون یک گربه آبی درخشان و خاص بود. پیش دوستانش رفت و داستان را برای آنها تعریف کرد. همه دوستانش با خوشحالی به او نگاه میکردند و بغلش کردند.نیکو یاد گرفت که تغییر چیز خوبی است و زندگی با تغییر بهتر و بهتر میشود. او حالا دوستهای جدیدی دارد که همدیگر را خیلی دوست دارند و با همان خوشحالی و ذوق همیشگی، در کوچه و خیابان باهم بازی میکنند. |
۲. استوریبورد یا طرح اولیه
در طرح اولیه یا Storyboard، باید هر بخش داستان را در یک صفحه نقاشی بکشیم و یک یا دو جمله کوتاه و توصیفی برای آن بنویسیم. این کار به ذهن شما، کودک و همسالان او نظم میدهد.
برای کشیدن طرح اولیه دو راه داریم:
۱. داستان را به کودک بدهیم و از او بخواهیم چند نقاشی برای صحنههای مختلفش بکشد؛
۲. از هوش مصنوعی برای تولید عکس کمک بگیریم و عکس تولیدشده را به کودک بدهیم تا مشابه آن را خودش نقاشی بکشد.
۳. تصویرسازی و نقاشی صفحات
حالا نوبت هنرنمایی کودک است. در این مرحله، میتوانیم داستان اصلی را چند بخش کنیم و به کودک بدهیم تا نقاشیاش را بکشد؛ یا اینکه یک میانبر کوتاه بزنیم و از سرویس متن به عکس ایماژ که در ویرا است، استفاده کنیم.
در روش دوم، هر جمله را به ایماژ میدهیم و از آن میخواهیم که تصویرش را بسازد. سپس تصویر را به کودک میدهیم و به او میگوییم مشابهش را در یک کاغذ سفید نقاشی بکشد.
نکته اول: اصلا به کودکتان فشار نیاورید و از او نخواهید که دقیقا همین تصویر را نقاشی کند. همین که یک ذهنیت کلی از تصاویر داشته باشد و خطوط و صحنه را نزدیک به واقعیت بکشد کافی است. ایدهها و تصاویری که در ادامه با ایماژ تولید میکنیم، فقط برای باز کردن ذهن کودک و تصویرسازی بهکار میروند. اگر بتواند مشابه این عکسها را بکشد که چه بهتر؛ اما هیچ اصرار و ضرورتی به دقیق ترسیم کردن نداشته باشید.
نکته دوم: تولید عکس با ایماژ را باید جملهبهجمله پیش ببریم؛ چون نمیتوانیم همه داستان را یکجا به ایماژ بدهیم. بهتر است هر جمله که مفهوم و صحنه مشابهی دارد را به این هوش مصنوعی بدهیم. این شیوه باعث میشود که خروجی دقیق را مطابق با خواستهمان بگیریم و ایماژ تصویرهای پرت یا بیمعنی تحویلمان ندهد.
ما برای ساده کردن کار شما، این روش را انجام دادیم. بخشهای منتخب داستان و تصویر تولیدشده توسط ایماژ را در ادامه ببینید.
| بخش اول داستان |
| یک گربه تازه به دنیا آمده. رنگش کرمی. خالهای قهوهای روی بدنش |
| بخش دوم داستان |
| گربه زیر نور آفتاب دراز کشیده است و با پرندهها و پروانهها بازی میکند |
| بخش سوم داستان |
| گربه ۱ ساله است. در پارک است. تعجب کرده است. رنگ بدنش عوض شده و آبی شده است |
| بخش چهارم داستان |
| روبهروی یک آینه در شهر ایستاده و خودش را نگاه میکند. خوشحال است |
| بخش پنجم داستان |
| پیش دوستانش میرود. داستان را برای آنها تعریف میکند. همه دوستانش با خوشحالی به او نگاه میکنند. |
| بخش ششم داستان |
| دوستانش بغلش کردند |
۴. طراحی جلد و شناسنامه کتاب
ساخت کتاب داستان دست ساز با نقاشی برای مدرسه، با جلد تمام میشود و این جلد میتواند خلاصهای از داستان یا بخشهای مهم آن باشد.
روی جلد عنوان داستان، نام کودکتان و تاریخ را بنویسید. میتوانید از او بخواهید که خودش این متنها را بنویسد.
روش تبدیل تصویر به نقاشی
ساخت کتاب داستان با نقاشی برای مدرسه کلاس سوم، چهارم و پنجم ممکن است سخت بهنظر برسد؛ حتی اگر با دانیار تمام داستان را بنویسید و با ایماژ تصاویرش را بسازید. یک راه دیگر داریم که در ویرا انجام میشود تا تصویر را به نقاشی تبدیل کنیم و با این ابزار ادیت تصویر کودک بتواند تصویر سادهتری داشته باشد تا از روی آن نقاشی بکشد.
برای انجام این کار، ابتدا وارد اپ ویرا شده و آیکن پالت و سپس چهره کارتونی را لمس کنید.
در صفحهای که باز میشود، عکسی که میخواهید به نقاشی تبدیل شود را از گالری گوشیتان انتخاب کنید. بعد از انتخاب عکس، گزینه سیاه قلم را که در نوار پایینی ظاهر شده انتخاب کنید تا تصویر به نسخه ساده تبدیل شود و درکش برای کودک ساده باشد.
بعد از تبدیل عکس به سیاه قلم، آیکن دانلود در بالا و سمت چپ صفحه را لمس کنید تا تصویر در گالری گوشیتان ذخیره شود.
تفاوت کلیدی کلاس سوم و پنجم
یکسری تفاوت بین بچههایی که ۷ ساله هستند و بچههای ۱۱ ساله وجود دارد که به شما کمک میکند داستان و تصویرهای مناسب سن او را انتخاب کنید. این تفاوتها را در جدول زیر مشخص کردهایم.
| ویژگی | کودک کلاس سومی | کودک کلاس پنجمی |
| درک فضایی | اشیا را معمولا دوبعدی و تخت میبیند. | به دنبال نشان دادن عمق، دوری و نزدیکی است. |
| روحیات | – هنوز تخیلات فانتزی قوی دارد و جسورانه رنگ میزند.- خیلی به واقعی بودن نقاشیاش اهمیت نمیدهد و میخواهد جسارت داشته باشد. | – محتاطتر است و میخواهد درست و واقعی بکشد.- میتوان از او انتظار داشت که نقاشیهایش مطابق با طرحی باشد که نشانش میدهید. |
نکاتی درباره داستان کوتاه برای ساخت کتاب داستان با نقاشی
- اگر کودک در شروع داستان یا نقاشی کشیدن مشکل داشت، از تکنیک «چه میشد اگر…» استفاده کنید. مثلا از او بپرسید: «چه میشد اگر فردا صبح که بیدار میشدی، گربه توی حیاط بهجای رنگ کرمی آبی بود؟»
- اصل و بنای ساخت کتاب داستان با نقاشی برای مدرسه کلاس سوم بیشتر روی چیدمان بنا شده است؛ یعنی داستان باید مقدمه، اوج و یک درس اخلاقی مثبت برای بچه داشته باشد.
- برای کلاس سومیها که قوه تخیل و دنیای فانتزی قویای دارند، بهتر است داستانها و طرحهایی را انتخاب کنید که جزئیات بیشتری را شامل میشوند و شخصیتها در دنیای فانتزی کودک قابل درک و لمس هستند.
- طرحهای فانتزی و منطقی بودن داستان برای کلاس اولیها و دومیها خیلی صدق نمیکند و فقط باید روی خطوط و رنگ زدن مانور دهید.
- در سیستم آموزشی ما، متاسفانه گاهی زنگ هنر فدای دروس ریاضی و علوم میشود. اما خوب است که بدانیم هنر در کلاس سوم برای تقویت دقت و در کلاس پنجم برای تقویت حل مسئله و تفکر انتقادی کودک است.
- بعد از ساخت کتاب داستان با نقاشی برای مدرسه، میتوانید کتاب را دستتان بگیرید و آن را با صدای بلند و لحن گرم و صمیمانه برای کودکتان بخوانید تا کودک با آن ارتباط عاطفی برقرار کند. موقع خواندن داستان، از او سوالهای مرتبطی مثل «فکر میکنی حالا گربه آبی قصهمون چه احساسی داره؟» بپرسید تا احساس مشارکت داشته باشد و بتواند داستانش را در مدرسه با کلامی گیرا ارائه دهد.
- اگر ساخت کتاب داستانی با مناسبتهای ملی در یک تاریخ قرار گرفتند، میتوانید یک شعر یا ترانه کوتاه به بخشی از آن اضافه کنید تا داستان گیراتر و جذابتر شود.
- معمولا کتابهای بچگانه با یک پیام تربیتی ساده و غیرمستقیم تمام میشود. مثلا ارزش دوستی، اهمیت کمک کردن، تلاش کردن یا غلبه بر ترسها همیشه برای کودکان آموزنده هستند.
