فکر کنید بهجای اینکه برای پیدا کردن جواب یک سوال مجبور باشید دهها سایت را بخوانید، ابزاری وجود داشته باشد که سوالتان را از آن بپرسید و جواب را از بین میلیاردها محتوا و منبع پیدا کند.
سناریویی که توصیف کردیم در دنیای خیالی رخ نداده است. با موتور جستوجوی هوشمند Perplexity، میتوانید این کار را انجام دهید. علاوه بر دریافت جواب، امکان انتخاب منابع را هم دارید؛ مثلا جوابتان از سایتها باشد، از منابع علمی یا شبکههای اجتماعی؟ در ادامه، این موتور جستوجو هوشمند را معرفی میکنیم، نحوه استفاده و نصب آن را آموزش میدهیم و در نهایت به کاربردهای آن اشاره میکنیم.
هوش مصنوعی پرپلکسیتی چیست؟هوش مصنوعی پرپلکسیتی نتایج جستوجو را خلاصه میکند و از دل مرجعهای بهروز اینترنت، جواب سوالتان را کاملا سرراست و بااستناد میدهد. همچنین به کاربرانش اجازه میدهد تا سوالهای جدیدی در ادامه سوالهای قبلی بپرسند و پاسخهای مرتبط با موضوع بگیرند.
استفاده از امکانات پایه پرپلکسیتی کاملا رایگان است؛ اما مدل کسب درآمد آن فریمیوم است – یعنی یکسری امکانات رایگان و قابلیتهای پیشرفته پولی هستند. قابلیتهای پیشرفته این موتور جستوجوگر مدرن شامل موارد زیر هستند:
- تعداد بیشتر استنادها
- دسترسی به امکانات آزمایشی پیش از سایر کاربران
- امکان تولید تصویر و ویدیو از پاسخها
دلیل توسعه هوش مصنوعی Perplexity چه بود؟
اجازه دهید برای توصیف ماهیت این موتور جستوجوگر پیشرفته، ذهنیت بنیانگذارانش را قرض بگیریم. چهار بنیانگذار پرپلکسیتی یک دغدغه مشترک داشتند: «کاربران آنلاین یک پاسخ سریع و سرراست برای سوالهایشان میخواهند؛ اما هر روز زیر خروارها لینک آبی دفن میشوند و مجبورند ساعتهای زیادی را صرف پیدا کردن جواب کنند.»
راهحل آنها خلق ابزاری بود که مثل گوگل تمام محتوای وب را پیمایش کند و مانند ChatGPT پاسخ سرراست و مرتبط به سوال بدهد. این شد که حالا ما با Perplexity، دیگر لیست بلندبالایی از نتایج را نمیبینیم؛ بلکه در یک صفحه تعاملی و کاربرپسند، نتایج را بهشکل آنلاین و کاملا مرتبط با پرسشمان دریافت میکنیم.
پرپلکسیتی را چه کسانی ساختند؟
پرپلکسیتی AI در آگوست ۲۰۲۲ (مرداد ۱۴۰۱) توسط ۴ نفر از فعالان حوزه هوش مصنوعی و مهندسی توسعه داده شد:
- آراویند سرینیواس (Aravind Srinivas) که قبلا دانشمند تحقیقاتی در OpenAI بود؛
- دنیس یاراتس (Denis Yarats) سابقه فعالیت در واحد تحقیقات هوش مصنوعی فیسبوک را داشت؛
- جانی هو (Johnny Ho) مهندس سابق Quora
- اندی کونوینسکی، یکی از بنیانگذاران Databricks
این موتور جستوجوی نوآور در مدت کوتاهی، از یک استارتاپ نوپا به یک ابزار هوش مصنوعی مولد سریع و در حال تکامل تبدیل شد؛ چون قابلیتها و امکانات جدیدی داشت که ChatGPT و Gemini نداشتند. علاوه بر این، گاهی مثل یک دستیار خرید یا مربی آنلاین، کنار انسانها بود.
درحالحاضر (سال ۲۰۲۵)، این پلتفرم ۲۲ میلیون کاربر فعال در وبسایت و اپلیکیشن خود دارد. جالب است بدانید که اپلیکیشن موبایل Perplexity از زمان انتشار روی Google Play Store و App Store، ۱۳.۹ میلیون بار دانلود شده است.
امکانات هوش مصنوعی Perplexity
برای استفاده از هوش مصنوعی پرپلکسیتی، باید نام آن را در گوگل جستوجو و روی اولین لینک کلیک کنید. صفحه اصلی این موتور هوشمند بهشکل زیر است:
این موتور جستوجوگر امکانات متفاوتی دارد که در تصویر زیر آنها را شمارهگذاری کرده و توضیح دادهایم.
۱. Search: پیمایش منابع آنلاین
۲. Research: تحقیق عمیق
۳. Labs: ساخت پروژه برای مدیریت سوالها، جوابها و جزئیات یک موضوع واحد
۴. Set sources for search: انتخاب منابع جستوجو، شامل وب، پایگاه دادههای مالی، جیمیل و تقویم گوگل، مقالههای آکادمیک و پلتفرمهای اجتماعی مثل Reddit
۵. Choose a model: انتخاب موتور پاسخگو از بین جدیدترین مدلهای GPT، Claude، Gemini، Grok و Kimi
۶. Attach Files: آپلود فایل
۷. Dictation: تایپ دستور کاربر با ابزار داخلی متن به صوت
در پنل سمت چپ امکانات دیگری وجود دارد که بهشکل زیر هستند. از شماره ۴ به بعد، زمینههای خاصی در اختیارمان قرار میگیرند که میتوانیم سوالاتتان را بپرسیم و از پرپلکسیتی پاسخهای مرتبط دریافت کنیم.
۱. Library: لیستی از تمام چتها با پرپلکسیتی
۲. Discover: اخبار بهروز از سراسر وب، درباره موضوعهای مختلف
۳. Spaces: فضاهای کاری و متشکل از دستورالعملهای شخصیسازیشده و فایلهای مرجع، برای دقیقتر کردن فرآیند جستوجو
۴. Finance: جستوجو در منابع مالی، شامل جزئیات و تحلیلهای بازار آمریکا، تبدیل واحد ارزها، اخبار و تحلیل سهمهای بورسی
More شامل زیرگزینههای:
۵. Travel: جستوجوی مقاصد گردشگری و تفریحی
۶. Academic: کندوکاو بین منابع علمی در زمینههای مختلف مثل سلامت و تندرستی، حقوق، تکنولوژی، علوم و حقوق بشر
۷. Sports: جستوجوی اخبار ورزشی، اتفاقات اخیر در تیمها، بازیکنها و لیگها
۸. Patents: مشاهده پتنتهای جدید در حوزههای مختلف از جمله تکنولوژی، تحقیق و توسعه، انرژی و محیط زیست، شیمی و سبک زندگی
نحوه دانلود هوش مصنوعی پرپلکسیتی
هوش مصنوعی پرپلکسیتی بهصورت آنلاین و از طریق وبسایت قابل استفاده است؛ اما اگر میخواهید آن را روی سیستم یا موبایلتان داشته باشید، در پنل سمت چپ روی گزینه Install کلیک کنید.
Perplexity همان موتور جستوجوگر و Comet مرورگر آن است.
گزینهها به دو حالت روشن و خاموش هستند.
آنهایی که آبی هستند، امکان دانلودشان روی سیستمعامل فعلی وجود دارد.
مثلا ما با مرورگر کروم و سیستمعامل ویندوز روی این گزینه کلیک کردیم. بههمیندلیل این دو گزینه آبی هستند.
پس با دستگاهی روی این گزینه کلیک کنید که میخواهید پرپلکسیتی را داشته باشید.
آموزش استفاده از هوش مصنوعی پرپلکسیتی
برای استفاده از هوش مصنوعی پرپلکسیتی از طریق سایت، ۵ روش وجود دارد که در این بخش، همه آنها را آموزش خواهیم داد.
استفاده ساده از پرپلکسیتی
سادهترین روش استفاده از پرپلکسیتی، نوشتن موضوع و پرسیدن سوال است. مثلا ما میخواهیم جدیدترین بهروزرسانی ChatGPT را چک کنیم. پس در کادر پرامپت Perplexity این دستور را مینویسیم:
What is the newest ChatGPT model?
همانطور که در تصویر پایین میبینید، این موتور جستوجو ابتدا تمام منابع آنلاین را میگردد و بعد از جمعآوری اطلاعات مرتبط، پاسخ را بهشکل مستقیم و کامل با شمارهگذاری منابع ارائه میدهد.
پاسخهای پرپلکسیتی را میتوانید با کلیک روی گزینه Export – سه نقطه بالا و سمت راست در قالبهای زیر دانلود کنید:
- فایل PDF
- متن نشانهگذاریشده (Markdown)
- فایل ورد (DOCX)
ساخت فضای اختصاصی برای تحقیق
یک راه دیگر استفاده از پرپلکسیتی، امکان Spaces است که میتوانیم برای یک موضوع خاص با فیلترهایی که خودمان تعیین میکنیم، کار جستوجو را انجام دهیم. این قابلیت مشابه Custom GPT در ChatGPT و Gems در Gemini است که مثل یک دستیار متخصص در زمینه مشخصی رفتار میکنند.
مثلا دستور و منابع مشخصی را تعیین کنیم تا در هر جستوجو، Perplexity فقط از همانها استفاده کند. خوبی Spaces این است که فقط یکبار اینکار را انجام میدهیم و دفعات بعدی، فقط سوالمان را میپرسیم.
یک مثال ساده:
یک Spaces میسازیم و با دستور زیر، از آن میخواهیم که مثل یک کوچ یوتیوب عمل کند:
Whenever I ask about an AI tool, product update, or trend, respond in a format that’s useful for making a Youtube video. Structure your response like this:
Quick overview of what it is (1-2 sentences max)
List of key features or capabilities
How it compares to similar tools
What makes it surprising, disruptive, or unique
Hook or title ideas for a YouTube short or full video
Keep the tone smart but casual, like explaining to a creator audience that wants both depth and speed.
اگر میخواهید خودتان یک Space بسازید، موستان را روی گزینه Spaces (در پنل سمت چپ) نگه دارید و روی گزینه Create new Space کلیک کنید تا پنجره زیر ظاهر شود:
چهار تب در این پنجره میبینید که عملکرد آنها بهشکل زیر است:
۱. Add files: اضافه کردن فایل برای استفاده در هربار مراجعه
۲. Add links: مشخص کردن منابع برای ارجاع
۳. Add instructions: دستور مشخص برای پیروی پرپلکسیتی از آن
۴. Add tasks: وظیفهای خاص برای انجام دادن توسط Perplexity، در زمان و پلتفرم تعیینشده
نمونههای آماده (Templates) یک راه دیگر برای استفاده از Spaces هستند؛ روشی عالی برای درگیر نشدن با پیچیدگیهای پرامپت نویسی و صرفهجویی در زمان. برای استفاده از آنها، روی گزینه Templates در صفحه Spaces کلیک کنید.
این نمونهها توسط کاربران پرپلکسیتی ساخته و با دیگر افراد بهاشتراک گذاشته میشوند و برای کسب یک دید کلی از روش کار Spaces گزینههای خیلی خوبی هستند.
مثلا ما Brainstorm Buddy را انتخاب کردیم که یک دستیار طوفان فکری برای ایدهپردازی است و از آن پرسیدیم:
«چگونه یک سناریو خلاقانه برای ریلز اینستاگرام بنویسیم؟» پاسخ پرپلکسیتی را در تصویر زیر میبینید.
در این تصویر، سه تب وجود دارد:
۱. Answer: پاسخ به سوال کاربر
۲. Links: منابع استفادهشده
۳. Images: تصاویر استخراجشده از منابع
جستوجوی کامل و همهجانبه
قابلیت Research برای موضوعهای پیچیده و عمیق است که جواب آنها به منابع متعدد و پژوهش زیاد نیاز دارد. برای استفاده از آن، روی آیکن Research کلیک کنید و سوالتان را در کادر پرامپت بنویسید.
پرپلکسیتی زمان بیشتری برای پیدا کردن جواب صرف میکند. پس کمی صبور باشید و پنجره را نبندید.
مثلا ما از آن پرسیدیم که «چگونه از دیجیتال مارکتینگ در ترندهای ۲۰۲۶ استفاده کنیم؟» همانطور که در تصویر زیر میبینید، پرپلکسیتی چندین منبع را پیدا کرد و مراحل تحقیق، استخراج ایدهها و روشها، محاسبه ROI سناریوهای مختلف و ترسیم چارت و اینفوگرافیک را قدمبهقدم انجام داد.
ارجاع به یک فایل
با استفاده از قابلیت آپلود فایل، میتوانیم یک سوال از پرپلکسیتی بپرسیم تا جواب را از دل همان مرجع بیرون بکشد. مثلا میتوانید فایل PDF گزارش عملکرد کمپین دیجیتال مارکتینگ را در این موتور جستوجوگر آپلود کرده و پرامپت زیر را بنویسید:
«براساس KPI=awareness، کدام فصل بهینهترین KPI را داشتیم؟»
کاربردهای Perplexity
پرپلکسیتی بین دانشجویان، محققان و کاربران علاقهمند به فناوری که پاسخ سوالهایشان را سریع و مستند میخواهند، محبوبیت زیادی بهدست آورده است؛ چون بخشی از این ابزار یک موتور جستوجوگر و بخش دیگرش چتبات است که نحوه کسب اطلاعات و جمعآوری دادهها از سراسر وب را تغییر داده است.
در جدول زیر، کاربردهای روزمره این موتور هوشمند را معرفی کردهایم.
| کاربرد | ساختار پرامپت | نمونه پرامپت |
| موتور جستوجوی پاسخگو | [موضوع یا سوال] چیست؟ | – چربی اشباع و غیر اشباع چیست؟- فواید یوگا برای سلامتی چیست؟ |
| ردیابی آخرین وضعیت رویدادها | یک بهروزرسانی لحظهای درباره [رویداد] ارائه بده. | – آخرین وضعیت آب و هوای مشهد چیست؟- نتیجه بازی دربی چه شد؟ |
| بهبود وضعیت سئو سایت | یک فهرست از کلمات کلیدی برای بهینهسازی محتوا در مورد [موضوع] بساز. | یک نقشه کامل از کلمات کلیدی و توضیحات متای بهینهشده برای مقالهای با موضوع «هوش مصنوعی چیست» بساز |
| یادگیری و خودخوانی | [موضوع] را با جزئیات توضیح بده. | فعل progressive tense در زبان انگلیسی چیست و چه ساختاری دارد؟ |
| سفارشیسازی خروجی | سفارشیسازی پاسخها برای [مخاطب یا نیازها] | مفاهیم RAG و LLM را به زبان ساده برای مخاطبان حوزه بهداشت و سلامت بازنویسی کن. |
| خلاصهسازی محتواهای وب و متنها | نکات کلیدی [مقاله یا صفحه وب] را خلاصه کن. | یک خلاصه از این مقاله مالی ارائه بده که شامل راهکارهای مدیریت بحران در اقتصاد ۱۴۰۵ ایران و چشمانداز ۱۰ سال آینده باشد. |
| ایدهپردازی و محتوانویسی | ایدههایی برای [نوع محتوا] در مورد [موضوع] ایجاد کن. | درباره موضوع «ترندهای انرژی پاک در ایران» ایدهپردازی کن و ۵ موضوع محتوایی برای یک سایت ارائه بده. |
| تجزیهوتحلیل داده | این [سند یا تصویر آپلودشده] را تجزیهوتحلیل کن و بینشهای مهم آن را در قالب جدول لیست کن | این فایل PDF درباره جدیدترین اقدامات زیرساختی ایران در حوزه خدمات ابری است. آن را بهطور کامل بخوان و موارد زیر را توضیح بده:- حوزه خدمات ابری در سال ۱۴۰۴ چه میزان درآمد داشته است؟- کدام شرکتهای خدمات بهتری ارائه دادند؟- در کدام زمینههای خدمات ابری میتوان از هوش مصنوعی استفاده کرد؟ |
جمعبندی؛ پرپلکسیتی برای چه مواقعی خوب است؟
هوش مصنوعی پرپلکسیتی اهداف متفاوتی را نسبت به ChatGPT، Gemini و Claude دنبال میکند. بنابراین نمیتوان سوال کدام بهتر است را پرسید؛ بلکه باید بدانیم هرکدام از این ابزارها، برای چه کاربردهایی بهتر عمل میکنند. Perplexity AI برای تحقیق یک گزینه عالی است و میتواند مثل ChatGPT و Gemini دادهها را تحلیل کند و محتوا بنویسد. پس اگر میخواهید جواب سوالهایتان را با استناد به منابع آنلاین و بهروز بگیرید، پرپلکسیتی یک انتخاب خوب است.
سوالات متداول
۱. هوش مصنوعی پرپلکسیتی چیست؟
پرپلکسیتی یک موتور جستوجوی مدرن است که تمام محتوای وب را میگردد تا پاسخ سوال کاربر را پیدا کند. سپس جواب را با مدلهای LLM مثل ChatGPT، Claude و Gemini خلاصه میکند تا مرتبطترین پاسخ در قالب مناسب به کاربر ارائه شود.
۲. تفاوت ChatGPT و Perplexity چیست؟
پرپلکسیتی یک موتور جستوجو است که تمام محتوای وب را پیمایش میکند؛ اما ChatGPT یک چتبات است که پاسخها را خودش تولید میکند و در صورت دستور کاربر، وب را میگردد.
۳. از هوش مصنوعی پرپلکسیتی برای چه کارهایی میتوان استفاده کرد؟
خلاصهسازی محتواهای وب و متنها، یادگیری و خودخوانی، بهبود وضعیت سئو سایت و ردیابی آخرین وضعیت رویدادها، چند مورد از کاربردهای هوش مصنوعی Perplexity هستند.
