چرا هزینههای محاسباتی OpenAI به نقطه بحران رسیده است؟ نشت اسناد تازه، تصویر واقعی وابستگی به مایکروسافت را روشن میکند
اسناد مالی فاششده نشان میدهد OpenAI در سالهای ۲۰۲۴ و ۲۰۲۵ میلیاردها دلار به مایکروسافت پرداخت کرده و احتمالاً هزینههای استنتاج مدلها حتی از درآمد شرکت نیز فراتر میرود — نکتهای که میتواند روند سرمایهگذاری در موج جدید شرکتهای مبتنی بر هوش مصنوعی را با پرسشهای جدی روبهرو کند.
پاسخ سریع:
نشت اسناد داخلی نشان میدهد OpenAI در سال ۲۰۲۴ حدود ۴۹۳.۸ میلیون دلار و در ۹ ماههٔ نخست ۲۰۲۵ حدود ۸۶۵.۸ میلیون دلار بهعنوان سهم درآمدی به مایکروسافت پرداخت کرده است. اگر سهم ۲۰ درصدی درست باشد، این یعنی درآمد OpenAI حداقل ۲.۵ میلیارد دلار در ۲۰۲۴ و بیش از ۴.۳ میلیارد دلار در سهفصل نخست ۲۰۲۵ بوده؛ اما نکته مهمتر آن است که هزینه استنتاج مدلها بهطور بالقوه از درآمد کل شرکت پیشی گرفته است.
OpenAI دقیقاً چقدر به مایکروسافت پرداخت کرده است؟
طبق اسناد مشاهدهشده توسط Ed Zitron:
- پرداخت OpenAI به مایکروسافت در سال ۲۰۲۴: حدود ۴۹۳.۸ میلیون دلار
- پرداخت در ۹ ماههٔ نخست ۲۰۲۵: حدود ۸۶۵.۸ میلیون دلار
این ارقام به «سهم خالص» درآمد اشاره دارند؛ یعنی قبل از آنکه مایکروسافت سهمی را که از Bing و Azure OpenAI به خود OpenAI پرداخت میکند، از محاسبات خود حذف کند. بنابراین پرداخت واقعی ممکن است بیشتر باشد.
نکتهٔ پیچیدهساز:
مایکروسافت نیز حدود ۲۰٪ از درآمد Bing و Azure OpenAI Service را به OpenAI بازمیگرداند — اما چون غول نرمافزار این درآمدها را در گزارش مالی خود تفکیک نمیکند، محاسبهٔ دقیق بسیار دشوار است.
درآمد واقعی OpenAI چقدر است؟
با درنظرگرفتن سهم ۲۰ درصدی:
- حداقل درآمد ۲۰۲4: ≈ ۲.۵ میلیارد دلار
- حداقل درآمد ۹ ماههٔ ۲۰۲۵: ≈ ۴.۳۳ میلیارد دلار
اما تخمینهای معتبر دیگر:
- The Information:
- ۴ میلیارد دلار در کل ۲۰۲۴
- ۴.۳ میلیارد دلار فقط در نیمه اول ۲۰۲۵
در مجموع، احتمالاً درآمد واقعی بیشتر از حداقلهای فوق است.
سم آلتمن اخیراً اعلام کرده OpenAI اکنون:
- «بهمراتب بیشتر از ۱۳ میلیارد دلار» درآمد سالانه دارد
- در پایان سال ۲۰۲۵ به بیش از ۲۰ میلیارد دلار نرخ درآمد سالانه میرسد
- حتی میتواند تا ۱۰۰ میلیارد دلار تا سال ۲۰۲۷ رشد کند
ادعاهایی که البته نیازمند هزینههای محاسباتی عظیم هستند.
هزینههای محاسباتی: آیا OpenAI بیش از درآمد خود خرج میکند؟
بر اساس تحلیل Zitron:
- هزینه استنتاج (Inference) در ۲۰۲۴: حدود ۳.۸ میلیارد دلار
- هزینه استنتاج در ۹ ماههٔ ۲۰۲۵: حدود ۸.۶۵ میلیارد دلار (!)
این در حالی است که گزارشهای قبلی رقم هزینهٔ کل Compute را:
- ۵.۶ میلیارد دلار در ۲۰۲۴
- ۲.۵ میلیارد دلار در نیمه اول ۲۰۲۵
اعلام کرده بودند.
تفاوت «آموزش» و «استنتاج» در هزینهها
- آموزش (Training):
عمدتاً غیرنقدی؛ چون بخش زیادی از آن با اعتبارهای ابری ارائهشده توسط مایکروسافت انجام شده. - استنتاج (Inference):
تقریباً تماماً نقدی؛ یعنی OpenAI باید برای هر بار اجرای مدل پول واقعی پرداخت کند.
نتیجهٔ:
هزینههای استنتاج احتمالاً بیشتر از درآمد دورهای شرکت است.
این یعنی سودآوری مدلهای بزرگ شاید هنوز پایدار نباشد — حتی برای شرکتی مانند OpenAI.
چرا وابستگی OpenAI به مایکروسافت خطرناک است؟
OpenAI تقریباً تمام مقیاس عملیاتی خود را روی Azure بنا کرده است. هرچند اخیراً همکاریهایی با:
- CoreWeave
- Oracle
- AWS
- Google Cloud
ایجاد شده، اما Azure همچنان ستون اصلی زیرساخت است. همین موضوع باعث شده:
- جریان مالی دوطرفه پیچیده و غیرشفاف باشد
- هزینهها با رشد استفاده بهشدت افزایش یابد
- تحلیلگران از «حباب هزینههای محاسباتی» صحبت کنند
- سرمایهگذاران دیگر حوزهٔ هوش مصنوعی با دید محتاطانهتری به مدل کسبوکار نگاه کنند
پیامدهای این نشت برای اکوسیستم هوش مصنوعی
۱. سؤال بزرگ درباره سودآوری مدلهای بزرگ
اگر OpenAI با این حجم مشتری و سرمایهگذاری هنوز در نقطهٔ ضررده باشد، وضعیت دیگر شرکتها چه خواهد بود؟
۲. فشار روی شرکتهای ابری برای کاهش هزینه GPU
رقابت میان AWS، Google Cloud و Azure احتمالاً شدیدتر میشود.
۳. شتاب در توسعه شتابدهندههای سفارشی (ASIC)
تا هزینهٔ استنتاج بهصورت بنیادین کاهش یابد.
۴. گمانهزنی درباره IPO احتمالی OpenAI
زیان عملیاتی میتواند ارزشگذاری را دچار نوسان کند.
جمعبندی
نشت اسناد مالی تازه تصویری روشنتر از چالش بزرگ OpenAI نشان میدهد:
نرخ رشد درآمد چشمگیر است، اما نرخ رشد هزینههای استنتاج چشمگیرتر.
این تناقض میتواند مسیر اقتصاد مدلهای بزرگ را بازتعریف کند — نه فقط برای OpenAI، بلکه برای کل صنعتی که در حال حاضر با سرمایهگذاریهای چنددهمیلیارددلاری پیش میرود.
OpenAI و مایکروسافت هنوز درباره اسناد افشاشده اظهار نظر نکردهاند.
رضا حاتمی
عاطفه آجلی
رضا حاتمی
رضا حاتمی
مهدی بخشی نژاد
ابزارهای هوش مصنوعی که در زمان قطعی اینترنت و با نت ملی در دسترساند
بهترین روشهای استفاده از هوش مصنوعی برای دانشجویان و دانشآموزان بدون اینترنت
